ایجاد و حفظ توافقها، سومین شایستگی رسمی کوچینگ
مقدمه
در مقالهی کوچ حرفهای چه مهارتهایی دارد؟ با هشت شایستگی محوری ICF آشنا شدیم. سومین شایستگی، ایجاد و حفظ توافقها در کوچینگ (Establishes and Maintains Agreements)، شاید در نگاه اول اداری و خشک بهنظر برسد، چیزی شبیه امضای یک قرارداد. اما طبق تعریف رسمی ICF، این شایستگی فراتر از یک قرارداد ساده است: «مشارکت با مراجع و ذینفعان مرتبط برای ایجاد توافقهای روشن دربارهی رابطهی کوچینگ، فرایند، برنامهها و اهداف، هم برای کل دورهی همکاری، هم برای هر جلسه بهصورت جداگانه.» (منبع: مدل شایستگیهای محوری ICF، 2025)
سه سطح آشکار توافق در کوچینگ
طبق چارچوب رسمی ICF، این شایستگی حداقل سه سطح مشخص از توافق را در بر میگیرد:
- توافق بر سر خودِ رابطهی کوچینگ: کوچ باید فلسفهی کاریاش را توضیح دهد و دقیقاً روشن کند کوچینگ چیست و چه چیزی نیست — نکتهای که مستقیماً به مقالات تفاوت کوچینگ و مشاوره و تفاوت کوچینگ و منتورینگ که پیشتر نوشتیم مرتبط میشود.
- توافق بر سر پارامترهای اجرایی: جزئیاتی مثل هزینه، زمانبندی، مدت همکاری، شرایط پایاندادن به همکاری، محرمانگی، و مسئولیتهای هر طرف.
- توافق بر سر برنامه و اهداف کلی: کوچ و مراجع با مشارکت هم، یک برنامهی کلی و اهداف مشخص برای کل دورهی همکاری تعیین میکنند و همین کار در سطح خردتر، برای هر جلسه هم تکرار میشود.
سطح چهارم: قراردادی که هیچجا نوشته نمیشود
فراتر از این سه سطح آشکار، متخصصان ICF از یک سطح چهارم هم صحبت میکنند: قرارداد روانی (Psychological Contract) و فاصلهی روانی میان کوچ و مراجع. (منبع: ICF Events، رویداد تخصصی دربارهی شایستگی 3) این همان انتظارات، فرضیات و توقعات ناگفتهای است که هیچوقت روی کاغذ نمیآید؛ مثلاً اینکه مراجع چقدر انتظار همدلی دارد؟ چقدر آمادهی شنیدن حرف سخت است؟ یا چقدر واقعاً به فرایند متعهد است؟ تجربهی بسیاری از کوچهای باتجربه نشان میدهد وقتی این سطح نانوشته نادیده گرفته میشود، حتی اگر قرارداد رسمی کاملاً روشن باشد، رابطهی کوچینگ اغلب به بنبست میرسد؛ دقیقاً همان چیزی که در عنوان این مقاله به آن اشاره کردیم.
سازگاری کوچ و مراجع هم بخشی از این توافق است
نکتهای که کمتر به آن توجه میشود: طبق شایستگیهای ICF، کوچ باید با مراجع، تناسب و سازگاری دوطرفه (Coach-Client Compatibility) را هم مورد توافق قرار دهد. (منبع: Inner Life Skills، بهنقل از شایستگیهای ICF) به زبان ساده: هر کوچی برای هر مراجعی مناسب نیست و هر مراجعی هم برای هر کوچی مناسب نیست
به همین دلیل بسیاری از کوچهای حرفهای، پیش از شروع همکاری رسمی، یک جلسهی معرفی یا آزمایشی رایگان برگزار میکنند تا هر دو طرف ببینند آیا این ترکیب واقعاً جواب میدهد یا نه.
توافق، یکبار برای همیشه نیست
در آخرین بازنگری رسمی ICF (2025)، یک زیراصل تازه به این شایستگی اضافه شد: بازبینی توافق کوچینگ در صورت نیاز، در طول مسیر همکاری. (منبع: تحلیل تغییرات مدل 2025 ICF) این افزوده نشان میدهد ICF بهصراحت پذیرفته که توافق کوچینگ یک سند ثابت و امضاشده در روز اول نیست؛ رابطهای زنده است که با تغییر شرایط مراجع یا هدفها، باید دوباره و دوباره بازبینی شود.
چرا این شایستگی برای مدیران و کارآفرینان اهمیت دارد؟
وقتی یک مدیر یا کارآفرین در حال انتخاب یک کوچ کسبوکار است، ارزش دارد از همان جلسهی اول به این سوالات توجه کند: آیا کوچ بهروشنی توضیح میدهد فرایند کوچینگ چگونه پیش میرود؟ آیا دربارهی هزینه، مدت و شرایط پایان همکاری شفاف صحبت میکند؟ و مهمتر از همه، آیا فضایی برای گفتوگو دربارهی همان انتظارات نانوشته هم وجود دارد؟ کوچی که این سه سطح توافق را روشن نمیکند، حتی اگر خوشصحبت و باتجربه بهنظر برسد، ممکن است در میانهی راه، رابطهی کاری را به بنبست بکشاند.
جمعبندی
- ایجاد و حفظ توافقها، سومین شایستگی محوری ICF است و شامل سه سطح آشکار میشود: رابطهی کوچینگ، پارامترهای اجرایی، و برنامه/اهداف.
- فراتر از این سه سطح، یک «قرارداد روانی» نانوشته هم وجود دارد که اغلب سرنوشت واقعی همکاری را رقم میزند.
- سازگاری کوچ و مراجع هم بخشی از این توافق است؛ به همین دلیل بسیاری از کوچها جلسهی آزمایشی رایگان ارائه میدهند.
- طبق آخرین بازنگری ICF، توافق کوچینگ باید در طول مسیر، در صورت نیاز، دوباره بازبینی شود.
سوالات متداول
1. آیا توافق کوچینگ حتماً باید مکتوب باشد؟ پارامترهای اجرایی (هزینه، مدت، محرمانگی) معمولاً بهصورت مکتوب یا حداقل بهروشنی توافق میشوند؛ اما بخشهایی مثل قرارداد روانی، ماهیتاً نانوشته باقی میمانند و باید در گفتوگو کشف شوند.
2. چرا برخی کوچها جلسهی آزمایشی رایگان ارائه میدهند؟ چون سازگاری کوچ و مراجع، بخشی رسمی از شایستگی «ایجاد و حفظ توافقها» است و بهترین راه سنجش آن، یک جلسهی واقعی است.
3. اگر در میانهی مسیر، اهداف کوچینگ تغییر کند، چه باید کرد؟ طبق آخرین استاندارد ICF، این کاملاً طبیعی است؛ کوچ باید توافق را با مراجع بازبینی و بهروزرسانی کند، نه اینکه به برنامهی اولیه پایبند بماند.
دربارهی موسسه مربیگری کسبوکار دانشگاه تهران
موسسه مربیگری کسبوکار دانشگاه تهران، با پشتوانهی علمی دانشگاه تهران و همکاری بیش از 20 سازمان و 400+ توسعهجو، هر همکاری را با همین شفافیت — از توافق اجرایی تا گفتوگوی صادقانه دربارهی انتظارات — آغاز میکند. برای آشنایی با دورههای ما، اینجا کلیک کنید.
منابع
- International Coaching Federation (ICF) — مدل شایستگیهای محوری ICF
- ICF Events — شایستگی 3 در عمل: ایجاد و حفظ توافقها
- Sparkling Leaders — تحلیل تغییرات مدل شایستگیهای 2025 ICF
